Δυτική Μακεδονία: Ο τουριστικός στόχος του 2026, οι νέες αγορές και το στοίχημα της οικονομικής διαφοροποίησης

Κεντρικός στόχος είναι η εδραίωση της Δυτικής Μακεδονίας ως ενιαίου, δωδεκάμηνου προορισμού slow tourism, με αυθεντικές εμπειρίες υψηλής ποιότητας, ενισχυμένη αναγνωρισιμότητα και αυξημένη μέση διάρκεια παραμονής. Το στοίχημα δεν είναι απλώς η αύξηση των επισκέψεων, αλλά η ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, η ενίσχυση της τοπικής επιχειρηματικότητας και η αύξηση της προστιθέμενης αξίας στην περιφερειακή οικονομία.

Στρατηγικό πλαίσιο και ευθυγράμμιση με εθνικές κατευθύνσεις

Το Πρόγραμμα Τουριστικής Προβολής 2026 έρχεται ως συνέχεια του εγκεκριμένου Σχεδίου Μάρκετινγκ Τουρισμού της Περιφέρειας και βρίσκεται σε πλήρη ευθυγράμμιση με τις κατευθύνσεις του ΕΟΤ. Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης οικονομικής και γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με υψηλότερο κόστος μεταφορών και έντονο ανταγωνισμό από αναδυόμενους προορισμούς, η στρατηγική της Δυτικής Μακεδονίας εστιάζει στη σχέση ποιότητας–τιμής, στην ενίσχυση του brand awareness και στη στοχευμένη προσέγγιση αγορών που αναζητούν βιώσιμες και θεματικές ταξιδιωτικές εμπειρίες.

Η Περιφέρεια επιχειρεί να απαντήσει στις διαρθρωτικές αδυναμίες της –κυρίως την περιορισμένη αεροπορική συνδεσιμότητα και την απουσία θαλάσσιου μετώπου– με ένα διαφοροποιημένο αφήγημα που αναδεικνύει το φυσικό κεφάλαιο, την πολιτιστική ταυτότητα και τον εναλλακτικό χαρακτήρα της περιοχής.

Εδραίωση ως δωδεκάμηνου προορισμού

Οι βασικοί στόχοι για το 2026 περιλαμβάνουν την αύξηση της αναγνωρισιμότητας και της πρόθεσης επίσκεψης, τη διεύρυνση της μέσης διάρκειας παραμονής και την ποιοτική αναβάθμιση του χαρτοφυλακίου τουριστικών προϊόντων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάδειξη της Δυτικής Μακεδονίας ως σύγχρονου και ασφαλούς προορισμού, με εμπειρίες που εκτείνονται σε όλο το έτος και συνδυάζουν φύση, πολιτισμό και τοπική ταυτότητα.

Το τουριστικό προϊόν οργανώνεται σε θεματικά και γεωγραφικά χαρτοφυλάκια: ήπια εξερεύνηση της φύσης, περιπέτεια και άθληση, χειμερινός τουρισμός, πολιτιστικές και αστικές περιηγήσεις (city breaks), οινογαστρονομία και συμμετοχή σε πολιτιστικές εκδηλώσεις. Το προφίλ των επισκεπτών καλύπτει φυσιολάτρες, οικογένειες, ταξιδιώτες εμπειρίας, επισκέπτες τρίτης ηλικίας και κοινά ειδικών ενδιαφερόντων.

Αγορές-στόχοι και γεωγραφική στόχευση

Η στρατηγική προβολής δίνει έμφαση στην εγχώρια αγορά, ιδίως σε κατοίκους μεγάλων αστικών κέντρων με εύκολη οδική πρόσβαση. Παράλληλα, στοχεύει στις βαλκανικές χώρες, σε βασικές ευρωπαϊκές αγορές όπως Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Ιταλία, στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, αλλά και σε αγορές μακρινών αποστάσεων όπως οι ΗΠΑ και ο Καναδάς. Για τα συγκεκριμένα κοινά, ο εναλλακτικός χαρακτήρας του προορισμού και η εγγύτητα στα αεροδρόμια Θεσσαλονίκης και Ιωαννίνων λειτουργούν ως πλεονεκτήματα.

Κομβικό στοιχείο του προγράμματος αποτελεί η ανάπτυξη συγκεκριμένων εργαλείων τουριστικού προϊόντος: πολυήμερα ταξιδιωτικά προγράμματα 4 έως 7 ημερών για όλες τις εποχές, ηλεκτρονικό καλεντάρι εκδηλώσεων και δραστηριοτήτων και ευρετήριο παρόχων τουριστικών δραστηριοτήτων. Οι παρεμβάσεις αυτές στοχεύουν στη βελτίωση της ορατότητας της προσφοράς, στη δικτύωση των επαγγελματιών και στη διευκόλυνση του σχεδιασμού ταξιδιού από τον επισκέπτη.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη στήριξη της τουριστικής επιχειρηματικότητας μέσω της «Ακαδημίας Τουρισμού και Φιλοξενίας», με πρακτικά σεμινάρια κατάρτισης για καταλύματα, εστίαση και παρόχους δραστηριοτήτων, καθώς και στην ανάδειξη της προσβασιμότητας ως βασικού στοιχείου του brand της Δυτικής Μακεδονίας. Η Περιφέρεια επιδιώκει να καταστεί συμπεριληπτικός προορισμός, με υποδομές και ψηφιακά εργαλεία φιλικά προς άτομα με αναπηρία και αυξημένες ανάγκες κινητικότητας.

Σε επίπεδο προώθησης, το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης συμμετοχή σε κορυφαίες διεθνείς τουριστικές εκθέσεις, workshops και road shows, επαφές B2B με το travel trade, fam και press trips, καθώς και στοχευμένες διαφημιστικές καμπάνιες σε ψηφιακά και παραδοσιακά μέσα. Η υλοποίηση βασίζεται σε μετρήσιμους δείκτες απόδοσης και συνεχή αξιολόγηση.

Το σύνολο του Προγράμματος Τουριστικής Προβολής 2026 χρηματοδοτείται με ετήσιο προϋπολογισμό 669.000 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ), με ευελιξία ανακατανομής πόρων και στόχο τη μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας των δράσεων. Η εφαρμογή του βασίζεται στη συνεργασία της Περιφέρειας, των Δήμων, των επαγγελματικών φορέων και της Εταιρίας Τουρισμού Δυτικής Μακεδονίας, διασφαλίζοντας ενιαίο μήνυμα και συνεκτικό τουριστικό αφήγημα.

Το αποτύπωμα της Δυτικής Μακεδονίας στους δείκτες του ΙΝΣΕΤΕ

Σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση Ανταγωνιστικότητας και Διαρθρωτικής Προσαρμογής στον Τουρισμό 2024 του ΙΝΣΕΤΕ, η Δυτική Μακεδονία παραμένει μη ανεπτυγμένος τουριστικά προορισμός. Το 2024 αντιπροσώπευσε μόλις το 1% των επισκέψεων και το 0,2% των τουριστικών εισπράξεων της χώρας, με έσοδα 47 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 7% σε σύγκριση με το 2023. Η μέση δαπάνη ανά επίσκεψη διαμορφώθηκε στα 234 ευρώ, μειωμένη κατά 5%.

Η άμεση συμβολή του τουρισμού στο ΑΕΠ της Περιφέρειας ανήλθε στο 1%, ενώ τα συνολικά έσοδα αντιπροσώπευσαν το 0,2% των εθνικών εσόδων από τον τουρισμό. Το ξενοδοχειακό δυναμικό αριθμεί 118 μονάδες, με 2.615 δωμάτια και 5.679 κλίνες, κατανεμημένες κυρίως στις Π.Ε. Κοζάνης και Καστοριάς. Παρατηρείται ισχυρή συγκέντρωση σε ξενοδοχεία 3* (52%) και 2* (27%), με περιορισμένη παρουσία 5* (3%).

Η Δυτική Μακεδονία αντιπροσώπευε -σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024- το 1% των μονάδων, 1% των δωματίων και 1% των κλινών της χώρας. Συνολικά διαθέτει 118 μονάδες με 2.615 δωμάτια και 5.679 κλίνες. Στις κατηγορίες αστεριών, υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση στα 3* (52%) και 2* (27%), με χαμηλή παρουσία στα 5* (3%), 1* (7%) και 4* (11%). Στα ξενοδοχειακά δωμάτια, η κατανομή είναι: 5* (4%), 4* (13%), 3* (52%), 2* (26%) και 1* (5%).

Η Αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού, Πολιτισμού και Περιβάλλοντος, Πολυτίμη Φαρμάκη, έχει επισημάνει στα Μακεδονικά Νέα ότι «δεν έχουμε θάλασσα, αλλά διαθέτουμε το 65% των υδάτινων πόρων όλης της Ελλάδας. Οι λίμνες μας, όπως η Πρέσπα και η λίμνη Καστοριάς, είναι αληθινά στολίδια. Δεν μας έχουν ανακαλύψει ακόμα, και αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να προσφέρουμε αυθεντικές εμπειρίες, μακριά από την πολυκοσμία». Πρόσθεσε δε ότι «η βιώσιμη ανάπτυξη είναι ήδη παρούσα. Έχουμε ένα δυνατό story telling να μοιραστούμε, που αναδεικνύει την πραγματική εικόνα της Δυτικής Μακεδονίας, με τις φυσικές και πολιτιστικές της ομορφιές».

Συνολικά, το Πρόγραμμα Τουριστικής Προβολής 2026 αποτυπώνει μια σαφή και ρεαλιστική αναπτυξιακή στρατηγική. Ο τουρισμός αντιμετωπίζεται ως κρίσιμος μοχλός οικονομικής διαφοροποίησης σε μια Περιφέρεια που αναζητά νέες ισορροπίες μετά τη μακρά εξάρτηση από τη λιγνιτική δραστηριότητα. Με στοχευμένες δράσεις, έμφαση στην ποιότητα και συνεργατικό μοντέλο υλοποίησης, η Δυτική Μακεδονία επιχειρεί να μετατρέψει το συγκριτικό της πλεονέκτημα –τη φύση, την αυθεντικότητα και τη χαμηλή τουριστική πίεση– σε βιώσιμο αναπτυξιακό κεφάλαιο.